ما و مواجه دو قدرت جهانی: چین و آمریکا

سه سال پیش در مدرسه کندی هاروارد در شهر بوستون آمریکا در کنفرانسی با موضع مواجه چین و آمریکا شرکت کردم. مساله کنفرانس راه‌های جلوگیری از مواجه نظامی آمریکا و چین بود. مساله این طور طرح می‌شد که معمولا در تاریخ وقتی قدرت اقتصادی کاملا جابجا می‌شود قدرت جدید نظم گذشته را نمی‌پذیرد و همیشه تغییر نظم با یک جنگ تنظیم و تثبت می‌شود. از طرفی اگر اقتصاد چین با همین روند رشد پیدا کند کمتر از دو دهه‌ی دیگر از اقتصاد آمریکا بزرگتر خواهد بود. این بزرگ تر شدن اقتصاد چین از آمریکا خیلی سخت است که صلح آمیز رخ بدهد. 

ترامپ کسی را به عنوان مسئول شورای تجاری کاخ سفید انتخاب کرده است که عنوان کتاب اصلی و فیلم که ساخته است مرگ به وسیله چین است که توضیح می دهد که چطور چین در حال تهاجم اقتصادی به آمریکاست. یکی از اقدامات ترامپ بلافاصله بعد از روی کار آمدن، تماس با رئیس جمهور تایوان بود. خبری که به اندازه تماس ترامپ با پوتین در رسانه‌های ما خبر ساز نشد. چرا این تماس مهم است؟ سالهاست با وجود اختلافات زیاد آمریکا و چین جاهایی که امکان تنش وجود دارد توافق هایی برای محدود نگه داشتن تضادها وجود دارد. مثل موضوع تایوان. آمریکا دهه‌هاست از سیاست چین واحد تبعیت می کند. یعنی گویی تایوان یک استان یاغی است تا یک کشور مستقل. بر این مبنا هم در چند دهه گذشته روسای جمهور آمریکا هرگز با روسای جمهور تایوان تماس نگرفته اند.

از طرف دیگر چین هم مدتهاست در حال ساخت جزيره های مصنوعی فراوانی در دریای چین است به عنوان خاک چین تا دسترسی به دریای چین را به عنوان آبهای بین الملی را محدود کند. اما در تمام طول این مدت ناوهای جنگی آمریکا عمدا وارد حریم این جزیره‌های می‌شوند. چینی‌ها تذکر می دهند که وارد قلمرو چین شده اید. آمریکایی‌ها هم اعلام می‌‌کنند که در آبهای بین الملی هستند. با وجود این‌ها چینی‌ها هم برای کنترل سطح تنش از نظامی کردن جزیره‌ها خوداری کرده‌اند. اما بعد از اعلام این موضوع توسط ترامپ که چین ممکن است در حمایت از چین واحد تجدید نظر کند. چین نصب سلاح‌های ضد هوایی در جزیره‌ها را شروع کرده‌است. 

تریلسون وزیر پیشنهادی ترامپ برای وزارت خارجه آمریکا همان که با روسیه خیلی روابط خوبی دارد اعلام کرده‌است که آمریکا اجازه نمی‌دهد چین از این جزیرها استفاده کند. چنین چیزی در عمل معنی‌اش مواجه نظامی است. رسانه‌های چینی هم در واکنش گفته اند که چین در صورت لزوم وارد جنگ خواهد شد. اینها را در نظر بگیرید که ترامپ و سایر اعضای تیم وی بر مواجه اقتصادی با چین تاکید دارند. مخصوصا با بستن عوارض بر وارادات از چین. قضیه تایوان، جزایر چین و ایجاد مانع برای تجارت چینی‌ها مواجه چین و آمریکا را خیلی جدی کرده‌است. علی الحساب چین یک سری مانور نظامی جدید و همزمان فشار به متحدان منطقه ای آمریکا نظیر سنگاپور ژاپن و کره جنوبی را شروع کرده است که نمی‌شود از منافع اقتصادی ارتباط با چین بهره‌مند باشید ولی با آمریکا همپیمان باشید. مخصوصا که کره جنوبی جدیدا پذیرفته آمریکایی‌ها سیستم رادار خیلی قوی در کره جنوبی نصب کنند.

فردای روزی که ترامپ رای آورد در شوک این خبر به کتاب فروشی آقای سلامتیان کنار سوربن رفتم و از نگرانیم از مواضع ترامپ علیه ایران و گفتم. آقای سلامتیان با یک خوشبینی عجیبی گفت مواضع ترامپ همانطور که اعلام کرده است اگر بخواهد اجرا شود یعنی جنگ. جهان چنین جنگی را نمی پذیرد. استبلیشمنت آمریکا یا ترامپ را در خودش حل می کند یا اینکه او را حذف می کند. آنروز توضیح آقای سلامتیان برایم قانع کنند آمد. اما الان که بیشتر تحولات را دنبال کردم این سوال برای ایجاد شده است که آیا واقعا به نفع آمریکا نیست که الان قبل از اینکه چین اقتصادی بزرگتر از آمریکا داشته باشد مواجه شود و در این روند اخلال کند؟ جواب این سوال سخت است اما چیزی که روشن است تنش جدی بین چین و آمریکا همه جهان را به هم خواهد ریخت.