سرانجام برجام چه خواهد شد؟

ابتدا شرح وضعیت فعلی:

مهم ترین دستآورد برجام غیر امنیتی کردن وضعیت ایران در جهان بود که این هدف تا حد زیادی محقق شده است و مشکل عمده اسراییل با برجام هم اتفاقا این بخش پیامد برجام است. در زمینه اقتصادی اما برجام تا الان دستاورد زیادی برای ما نداشته است البته به‌جز رفع تحریم نفتی بود که آن هم به‌خاطر کاهش قیمت نفت، چندان گشایش اقتصادی‌ای ایجاد نکرد. البته رفع تحریم بندی هم اتفاق مهمی بود. اما مهم‌ترین اتفاقی که فکر می‌کردیم با رفع تحریم در ایران خواهد افتاد «سرمایه گذاری مستقیم خارجی» بود، که البته هرگز محقق نشد. اول به دلیل کار شکنی آمریکا و ثانیا به‌دلیل شرایط اقتصادی جهانی که در این جا توضیح داده‌ام. https://goo.gl/qSar1h

خروج آمریکا به تنهایی امکان سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی جدی را همین الان از بین برده‌است و تصمیم اروپا یا چین و حتی روسیه در محاسبه سرمایه گذارغربی تاثیری ندارد. این قسمت برجام از الان از بین رفته‌است. اما نکته این است که این قسمت برجام ازابتدا هم توسط آمریکایی ها معلق بوده. که در نتیجه این خسارت جدیدی نیست.

مهم ترین مسیله فروش نفت و کنترل بر درآمد نفتی است. چینی ها در این زمینه می‌توانند به ما کمک کنند، چرا؟ چون به نفت احتیاج دارند. اروپایی ها هم کمک خواهد کرد، چرا؟ چون می خواهد صلح را حفظ کنند؟ به تعهدشان پایبند بمانند؟ منافع اقتصادیشان در ایران؟ جواب همه اینها منفی است. منافع اقتصادی شرکت های اروپایی حتی قابل مقایسه با منافعشان در محله منهتن در نیورک آمریکا نیست .( از معدود استثناها از این قاعده شرکت هایی مثل توتال هستند.) پای‌بندی اروپایی‌ها به تعهدات چون غیر ایدولوژیک‌تر از آمریکایی‌ها هستند به‌شدت به حساب و کتاب و سود بستگی دارد.

اکنون مسیله‌ای که اروپایی‌ها را به واکنش واداشته است، سلسله اقدامات آمریکاست که نشان از نادیده گرفتن حاکمیت اروپایی‌ها و قانون‌گذاری خارج از مرزهایشان است یعنی نه تنها تحقیر اروپا بلکه نادیده گرفتن سهم اروپا در صحنه مناسبات بین‌المللی.

البته اروپا و آمریکا هنوز منافع اساسی مشترک دارند و اروپایی‌ها اتحاد خود را با آمریکا هرگز به‌هم نخواهند زد اما مرزهای سود و زیان هم در زمینه اقتصادی و هم در زمینه سیاسی بسته به اتحاد با آمریکا در حال جابجایی است. در این میان کشور فرانسه باوجود این‌که ارزش اقتصادی تبادلاتش با ایران کمتر از سایر کشورهای عمده اروپایی‌ست به‌دلیل پروژه رییس جمهوری فعلی آن، برای قوی‌تر کردن اتحاد اروپا نقش فعال‌تری را بر عهده گرفته است.

ترامپ از پیمان پاریس خارج شده است. رسما اعلام کرده است از یک طرف دنبال تضعیف ناتو و از طرفی دیگر به‌دنبال بهبود روابطش با روسیه است.

یکی از مهمترین دلایل هم‌پیمانی اروپا با آمریکا به خاطر نیاز امنیتی‌ش در مقابل تهدید روسیه است. ترامپ به‌صورت فعال علیه تضعیف اتحادیه اروپا کمپین کرده‌است؛ (ماجرای خروج انگلستان از اتحادیه اروپا). بدون هیچ گونه مشورتی با اروپا سیاست دو دولت در مورد مناقشه اسراییل و فلسطین را کنار گذشته‌است. شروع جنگ اقتصادی به چین به عنوان دومین شریک بزرگ تجاری اروپا و شروع اعمال تعرفه هایی خلاف توافق نامه تجارت جهانی علیه اقتصاد اروپا هم از موارد دیگر است.

ماجرا این است که اروپا الان توافق با ایران را بهانه کرده است برای تدارک جراحی‌ای کم هزینه‌تر برای تغییر مناسباتش به هم‌پیمانی که از یک طرف به او وابسته است و از یک طرف نمی‌خواهد تحت حاکمیت او باشد. تمام مواضع تند و سفت سخت اروپایی‌ها علیه تصمیم ترامپ ریشه در این نیاز آن‌ها دارد و «ایران» الان بهانه این کار است.

اما اگر آمریکا تحریم‌های فراسرزمینی خودش را اجرا کند اروپا چاره‌ای ندارد. یا باید تسلیم شود یا وارد جنگ اقتصادی با آمریکا. در هر دو حالت اروپا بازنده است. خوب چاره چیست؟ اروپا سعی می کند خودش را از این مخمصه‌ی انتخاب بین این دو گزینه «باخت باخت» خارج کند.

چطورممکن است؟ طولانی کردن مذاکرات با ایران برای حفظ برجام و طولانی کردن مذاکره با آمریکا برای خروج نرم‌ترش از توافق. خلاصه وقت خریدن 2 تا 3 سال به این امید که ترامپ انتخابات بعدی را ببازد. از این ستون تا اون ستون هم فرج است.

منافع ما در چیست؟ در کوتاه مدت فراهم کردن امکان تعمیق دعوای اروپا با آمریکا و تقویت منافع مشترک اقتصادی بیشتر با چین و هند.

در بلند مدت: منفعت بلند مدت ما در این است که با آمریکا از حالت تخاصم شدید خارج شویم. چطور ممکن است؟ با دست خالی، مذاکرات ما چندین بار با بدعهدی آمریکایی‌ها برهم خورده‌است ( آخر دوره خاتمی یعنی همزمان با دوره بوش و الان توسط ترامپ). چرا؟ منطق آمریکا هر بار برای مذاکره این است که اگر مذاکره نکنیم اجبارا باید به سراغ جنگ برویم. هربار سود و زیان احتمالی هر دو حالت را حساب می کنند. در مجموع خیلی سهم بزرگی در مقابل وضعیت آمریکا ندارد. برای همین همه مذاکرات ما محکوم به شکست است. برای اینکه مذاکره با آمریکا به نتیجه برسد باید بتوانیم گزینه نظامی را از روی میز آمریکا حذف کنیم. آنهم با توجه با فاصله اقتصادی و تکنولوژیکی که داریم یک راه بیشتر ندارد آنهم دستیابی به «توانایی تولید» سلاح هسته ای و «توانایی تولید» موشک قاره پیما است.

حل مشکل بانکی بین ایران و فرانسه

دیروز میزگردی در وزارت اقتصاد فرانسه بگذار می شد با عنوان دسترسی به خدمات مالی اتحادیه اروپا. در این کنفرانس نهادهای عمومی و شرکت‌های خصوصی بسته‌های مالی‌ای را معرفی کردند که می‌تواند برای توسعه صادرات و اقتصاد اتحادیه اروپا به شرکت که پروژه های توسعه بین الملی دارند کمک کند. شرکت‌ها هم در مورد جزئیات عملی سرویس‌ها مستقیم سوال می‌کردند. در انتهای برنامه با مدیر تامین مالی صدارات بانک دولتی بپی فرانس در مورد مشکلات شرکت‌های فرانسوی که می‌خواهند با ایران کار کنند صحبت کردم. پدرو نوا حامل خبر خوبی بود. او گفت جلسات متعددی با امریکایی‌ها ( دیوان عالی آمریکا و وزارت خزانه داری آنها) برگزار کرده‌اند. همین طور با بانک‌هایی برای تسهیل جریان نقدینگی. بانک دولتی بپی فرانسه از انتهای ماه مارس تامین مالی پروژه‌های شرکت‌های فرانسوی در ایران را شروع خواهد کرد. بعد از سوال من در مورد جدی بودن کار گفت همه پیشن بینی ها را انجام داده‌ایم. تصمیم هم گرفته شده است. فقط الان منتظریم هیئیت مدیره بانک ‌آنرا رسمی کند. پدرو پیش بینی می‌کرد که دو سال بعد از این بانک دولتی، بانک‌های خصوصی هم کارشان را با ایران شروع خواهند کرد. این تامین مالی شامل بیمه صادرات و تامین مالی پروژه هایی با مشارکت فرانسوی ها در ایران می شد. و البته هم وام به مشتریان ایرانی برای خرید از شرکت‌های فرانسوی. همین طور که می‌داند تامین مالی و خدمات بانکی یکی از مهم ترین پایه‌های پروژه‌های توسعه‌ای است. به این خاطر این خبر خوبی برای اقتصاد کشور است.

سهم اندک مارکتنک در کسب و کار نشانه چیست؟

چند وقت پیش با یکی از مدیران سابق شرکت آسانسور کنه صحبت می کردم. این آقا که الان بیشتر در دوبی 

است متخصص توسعه کسب و کار در خاورمیانه است. جلسه ما بیشتر برای همفکری بود. ازش درمورد دو پروژه که دنبال سرمایه گذار و شریک اروپایی می‌گشتند، مشورت خواستم. قرار را در یک رستوران خوش آدرس وسط پاریس به اسم خانه الهام هماهنگ کرده بودم. فرانسوی‌ها به هنر آشپزی علاقه‌مند هستند و رستوران ایرانی این فرصت رو به من می دهد که با دست پر تر به بهانه‌ی سنت‌های غذای ایرانی‌ به گفتگو مسلط باشم. بعد از دو ساعت بحث و گفتگو که نظرش را در مورد دو پروپزال گرفتم، در راه قدم زدن به سمت ایستگاه مترو شتله گفت «معلومه اقتصاد رانتی‌ای دارین.» با تعجب ازش پرسیدم چطور؟ و اینکه آیا مورد اقتصاد ایران  تحقیق کرده است. منتظر بودم از سهم دولت در اقتصاد بگوید که گفت از اینکه سهم مارکتینک در پروژه‌هایتان کم است. انگار هیچ احتیاج به جذب به مشتری یا شریک نیست و کافی است لینک خوب پیدا کنید. بعد مفصل، که از بحثمون در رستوران جذاب تر بود توضیح داد که وقتی می‌خواهی سرمایه گذار جذب کنی باید چطور مارکتینگ کنی و خلاصه فرصت سرمایه گذاری را چطور باید فروخت. بعد که دقت کردم دیدم چه نکته جالبی: پرزنتیش‌های ما ایرانی‌ها برای پروژه‌های بزرگ زیربنایی که دنبال جذب چند صد ملیون سرمایه‌گذاری خارجی هستند، گاهی در حد کار دانشجویی در فرانسه هستند. خدایش به این تاثیر اقتصاد رانتی عادت و سنت‌های تجاریمان فکر نکرده بودم.

http://www.ighalebi.com/2016/12/blog-post_9.html

تاثیر مسیحیان خاورمیانه بر سیاست‌های اروپا

https://telegram.me/hghalebi/7

هفته پیش به دعوت یک دوست قدیمی در گعده‌ی جمعی از بانکدارهای قدیمی فرانسه شرکت کردم. این صنف در فرانسه به لحاظ اجتماعی همگونی زیادی دارند. اکثریت غالب این صنف خیلی مذهبی یعنی مسیحی متشرع و بلحاظ سیاسی اکثرا خیلی راست هستد. این معاشرت چند روز بعد از انتخاب شدن ترامپ و روز انتخابات داخلی راست‌ها (مرحله اول) بود. برای همین خیلی زود بحث‌ها به سیاست گره می خورد. جالب اینه که وقتی در مورد نگرانیم از انتخاب شدن ترامپ و تاثیراش بر رابطه غرب با ایران خصوصا تاثیرش روی پروژه های سرمایه گذاری گفتم یکی از مدیران بانک اچ بی اس سی فرانسه گفت که نه اتفاقا اوضاع بهتر خواهد شد. مواضع ترامپ را در مورد توافق مرور کردم، گفت مهم نیست. توضیح داد که ترامپ سر جنگ سوریه با روسیه و به طبع با ایران کار خواهد کرد. و این در عمل روابط را خیلی ترمیم خواهد کرد. بعد بحث به اینجا رسید که من گفتم که این جهانی که آمریکا با روسیه خوب باشد و ناتو را (متحدین اروپاییش) را جدی نگیرد تحول عظیمی است. گفت نه اتفاقا. اینکه ما الان با روسیه اختلاف داشته باشیم ریشه در هیچ اختلاف عینی یا تضاد منافع واقعی ندارد و فقط یک دعوای ایدوئولژیک است که بی‌خودی دموکرات‌های آمریکا به اروپایی‌ها تحمل کرده‌اند. گفت این عجیب است که آمریکایی‌ها اختلافات جنگ سرد را که دیگر موضوعیتی ندارد را زنده می‌کنند. و دوباره در مورد سوریه صحبت کرد. دیدم در مورد هر موضوعی بحث‌اش به سوریه می رسد و با ایران و روسیه هم‌دلی نشان می‌دهد. خوب که کنجکاوری به خرج دادم متوجه شدم که مسیحی‌هایی سوریه رابطه خوب به علوی ها و بشار اسد دارند و این بشدت روی راست‌های فرانسه مخصوصا مذهبی ترهاشون که هویت مسیجی پررنگی دارند از جمله فیون که انتخابات داخلی راستهای فرانسه رو امشب برد تاثیر دارد. وضعیت مسیحی‌های سوریه برای اینها مهم است و در سیاست هایشان تاثیر دارد در حالی کمتر در مورد آن صحبت می‌شود.

پی‌نوشت: آخرش باز سعی کردم بحث را به ارتباطات بانکی بین ایران و اروپا بکشانم. گفت ما مثلا الان وارد ایران نخواهیم شد ولی این هیچ ربطی به تحریم ندارد. بیشتر به خاطر اینکه است که معلوم نیست با چه سیستم قضایی دعاوی و قرارداد‌های بانکی قابل حفاظت است. جرائم مالی و قوانین مربوط فساد و جرائم بانکی مثل پول شویی تکلیفش روشن نیست و قص علی هذا.  

https://telegram.me/hghalebi/7

https://www.instagram.com/p/BNU7q4dgnKY/